Onvoorwaardelijk ouderschap

Uitgelicht

31 jan, 2019

Niet straffen en/of belonen, maar onvoorwaardelijk opvoeden

Wij krijgen veel vragen over straffen en belonen. Veel ouders worstelen ermee om de dagelijkse dingen van kinderen gedaan te krijgen. Bijvoorbeeld ze aangekleed op de fiets naar school en ’s avonds met een maag vol gezonde groente in bed krijgen. In de drukte en stress zijn we geneigd terug te vallen op middelen als chantage of dreigen met straf. Maar die ondermijnen de relatie die we met onze kinderen willen en de wensen die we voor hun toekomst hebben.

Over straffen en/of belonen bestaan verschillende meningen. Zo stelt de Amerikaanse denker Alfie Kohn dat ondanks dat de meeste ouders onvoorwaardelijk van hun kind houden, onvoorwaardelijk opvoeden andere koek is. Onvoorwaardelijk ouderschap legt namelijk de nadruk op het houden van je kind om wie hij is en niet om wat hij doet. Volgens de visie van het onvoorwaardelijk ouderschap is het dus belangrijk je kind te laten voelen dat je van hem houdt, ongeacht hoe je kind zich gedraagt. Straffen en belonen om ‘gewenst’ gedrag te stimuleren, past daar niet bij!

'Als jij je bordje leegeet, krijg je een toetje.’ Je kind negeren tijdens een driftbui, of op de gang zetten als hij zijn zusje slaat. Maar ook: een compliment geven als hij rustig aan het tekenen is, of een ijsje geven als hij niet gehuild heeft tijdens zwemles. Volgens Alfie Kohn zijn het allemaal voorbeelden van hoe ouders de liefde voor hun kinderen tot ‘handelswaar’ maken. Met straffen en belonen, stelt Kohn, leren we onze kinderen dat onze liefde niet vanzelfsprekend is, dat ze er eerst iets voor moeten doen dat ons pleziert of indruk maakt.  

Belonen en prijzen lijken op het oog vriendelijkere methodes, maar het zijn variaties van hetzelfde. We proberen met trucjes het gedrag van onze kinderen te manipuleren. Straffen en belonen werken heel goed, maar alleen tot je kind niet meer bang of afhankelijk van je is. Dan sta je als ouder met lege handen en is je relatie beschadigd. Het enige wat ze op de lange termijn leren, is dat degene met macht bepaalt hoe dingen gaan.

Unconditional Parenting
Kohn schreef twaalf boeken en tientallen artikelen en essays over onderwijs en opvoeding en geldt in eigen land als autoriteit. Zijn bekendste boek, Unconditional Parenting, stamt uit 2005. Daarin ontvouwt hij het concept van onvoorwaardelijk ouderschap: een radicaal andere manier van omgaan met kinderen, waarbij de nadruk niet ligt op wat je kind doet, maar op wie hij is. Neem bijvoorbeeld de time-out. We hopen natuurlijk dat ons kind van zijn straf leert en in het vervolg twee keer nadenkt voordat hij een mep uitdeelt. Maar volgens Kohn zit dat jochie op de trap niet te denken aan het leed dat hij zijn zusje aandeed, maar vooral aan zichzelf en hoe boos hij is op zijn ouders en zijn zus. Het kind focust op het leed dat hém is aangedaan, terwijl je juist wilt dat je kind leert rekening te houden met het leed dat hij een ander aandoet.

Praten
Volgens Kohn lost een straf op de lange termijn niets op, omdat je niet aan de relatie met je kind werkt als hij op het strafstoeltje zit. Bovendien kom je er door het gedrag te bestraffen niet achter welke emotie er achter het gedrag schuilgaat. Is je kind bijvoorbeeld moe, heeft hij behoefte aan privacy, wil hij aandacht en probeert hij dat via agressief gedrag te krijgen? Er kunnen honderd verschillende redenen zijn voor gedrag dat wij niet prettig vinden, dus consequent met straf reageren is eigenlijk onlogisch. Door met je kind te praten, zijn emoties serieus te nemen en samen een oplossing te zoeken, leert je kind rekening te houden met anderen doordat jij als ouder ook rekening met hem houdt.

Een kind krijgt toch juist zelfvertrouwen als het complimentjes krijgt?
‘Uit een overweldigende hoeveelheid onderzoek blijkt dat complimenten de motivatie van kinderen juist ondermijnt. Ja, het motiveert ze om meer beloningen te willen krijgen, maar dat gaat ten koste van de echte interesse in wat ze doen. Er is nog een probleem: beloningen, net als complimenten, ondergraven het zelfvertrouwen van kinderen. Een gezond zelfvertrouwen betekent dat kinderen, zelfs als ze iets fout doen, weten dat ze een goed mens zijn. Hoe meer we kinderen prijzen om hun gedrag, hoe minder dat het geval is.’

Als wij geen consequenties verbinden aan het gedrag van onze kinderen, betekent dat dan dat er geen grenzen zijn?
Kohn pleit niet voor een grenzeloze opvoeding waarin ouders kinderen als hun gelijke behandelen. Alleen zet hij wél vraagtekens bij wat de meeste mensen als “grenzen” zien. Kinderen doen soms dingen die we vervelend vinden en dan is het makkelijk om te zeggen dat we ze moeten begrenzen. Daarmee rechtvaardigen we het gebruik van macht, we dwingen ze om zich aan ons aan te passen. Als kinderen ons uittesten is het vaak omdat ze zich, onbewust, afvragen: als ik iets verkeerd doe, houd je dan nog steeds van me? Door te straffen gooien we de deur dicht en bevestigen we hun grootste angst: dat ze onze liefde kunnen verliezen.

Sommige dingen moeten nu eenmaal, of een kind nu wil of niet. Hoe krijg je een kind op een onvoorwaardelijke manier in de mee-stand?
Onderzoek eens de verwachtingen die je op dat moment hebt van je kind. Misschien ligt het probleem niet bij het kind, maar bij wat jij van hem eist. Is het gemakzucht, zijn we overbezorgd, past ons verzoek wel bij de leeftijd van ons kind? Zo kun je je afvragen of het redelijk is om van een 4-jarige te verwachten uren stil aan tafel te blijven zitten, of van een 10-jarige dat ze haar kamer opruimt. Want waarom zou de énige plek in de wereld die van jouw dochter is, aan jouw standaard moeten voldoen?

Natuurlijk zijn er momenten dat een kind wel iets “moet”. In dat geval is het belangrijk om kinderen, afhankelijk van hun leeftijd, erbij te betrekken. Overleg samen over hóe je iets gaat doen. Dat geeft je kind een gevoel van autonomie, van controle over zijn eigen leven. Hoe minder we krampachtig vasthouden aan gehoorzaamheid en hoe meer we onze kinderen met vertrouwen en respect behandelen, hoe eerder zij geneigd zijn ons het voordeel van de twijfel te geven als we een keertje zeggen dat iets moet.

Wat kan je als ouder doen om het zichzelf wat makkelijker te maken?
Ouderschap is moeilijk zonder de steun van anderen. Zoek dus gelijkgestemden met wie je kunt praten en samen zijn. Bijvoorbeeld tijdens één van de activiteiten van Ouders Lokaal. En als je kinderen oud genoeg zijn, praat dan met ze over hoe je kunt samenwerken om een gelukkig gezin te zijn waarin je niet hoeft te knokken voor een dosis liefde.

Zie ook 'uitgangspunten onvoorwaardelijk ouderschap'.


Hoe denk jij over dit thema?  Je kunt hieronder je reactie achterlaten.
 

 

Reactie toevoegen

Filtered HTML

  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer Artikelen

Cyberpesten is enorm ingrijpend voor kinderen.

Tijdens de workshops en de ochtenden bij de Mama Lokalen komt met regelmaat het thema loslaten ter sprake.

Als ouder van een puber zoon of dochter krijg je er vroeg of laat mee te

jun 03, 2019

Onze kinderen zijn voortdurend digitaal actief via computer, telefoon, Nintento, Playstation etc. Onderzoek wijst uit dat 13 jarigen zo’n vijftien uur per week op het internet te vinden zijn.

Ouders Lokaal De Ronde Venen

Lokaal samenwerking